เจาะลึก คันจิ ธาตุปลา (魚へん)
ถอดรหัสแก้วชาซูชิ
สายกินอาหารญี่ปุ่นห้ามพลาด!
เคยสังเกตไหมคะ? เวลาไปกินซูชิที่ญี่ปุ่น แก้วชา (湯呑み) มักจะเต็มไปด้วยคันจิที่มีตัว "魚" อยู่ด้านซ้ายเต็มไปหมด! วันนี้เราจะมาชำแหละรากศัพท์เมนูโปรดของคนไทย ทั้ง ทูน่า (鮪) และ แซลมอน (鮭) พร้อมระบบ "กดฟังเสียงแปลไทยและญี่ปุ่น" เรียนจบปุ๊บ ไปสั่งซูชิแบบคนโลคอลได้เลย!
ทำไมแก้วชาซูชิ ถึงมีคันจิปลาเต็มไปหมด?
ประเทศญี่ปุ่นถูกล้อมรอบด้วย ทะเล (海) วัฒนธรรมการกินปลาจึงฝังรากลึกมาตั้งแต่โบราณ ในภาษาญี่ปุ่นมีคันจิที่ใช้รากศัพท์ 魚 (ปลา - Sakana-hen) มากกว่าร้อยตัว!
การเขียนชื่อปลาเรียงกันบนแก้วชา (湯呑み - Yunomi) เริ่มต้นขึ้นในยุคเอโดะ เพื่อเป็นการตกแต่งให้ดูมีความรู้ และให้ลูกค้าที่มานั่งกินซูชิได้สนุกกับการทายชื่อปลาไปด้วยระหว่างรออาหารค่ะ เวลาจะสั่งอาหาร (注文) ถ้าเราอ่านคันจิพวกนี้ออก รับรองว่าเชฟซูชิจะต้องประทับใจแน่นอน!
💡 กฎเหล็กของ "ปลา"
เวลาคันจิ 魚 (Sakana) ไปทำหน้าที่เป็นบุชุ (Radical) อยู่ด้านซ้าย มันจะถูกบีบให้ผอมลง และเราจะเรียกมันว่า 魚へん (Sakana-hen) ซึ่งการจะเดาว่าปลาตัวนั้นคือปลาอะไร ให้เราดูคันจิตัวเล็กที่อยู่ "ด้านขวา" เพราะคนโบราณตั้งชื่อปลาตาม "รูปลักษณ์ หรือ ฤดูกาล" ที่จับปลานั้นได้นั่นเองค่ะ!
🍣 5 ราชาแห่งโลกซูชิ!
鮪 / ปลาทูน่า (Tuna)
💡 รากศัพท์: 魚 (ปลา) + 有 (มี/ครอบครอง)
ปลาทูน่าเป็นปลาที่มีขนาดใหญ่มากและว่ายน้ำอยู่ตลอดเวลา คนโบราณจึงเปรียบว่ามันเป็นปลาที่
"มีอาณาเขตครอบครองกว้างขวาง" หรือ "เป็นปลาที่มีเนื้อเยอะมาก" ทูน่าแบ่งระดับความมันได้ 3
ระดับคือ 赤身 (Akami - เนื้อแดง), 中トロ (Chutoro - มันแทรกกลาง), และ 大トロ (Ootoro - ละลายในปาก!)
鮭 / ปลาแซลมอน (Salmon)
💡 รากศัพท์: 魚 (ปลา) + 圭
(อัญมณีทรงกรวย/ความสวยงาม)
圭 หมายถึงความงดงามและล้ำค่า แซลมอนเป็นปลาที่มีเนื้อสีส้มอมชมพูสวยงามราวกับอัญมณี
จึงได้ชื่อนี้มา! ในอดีตคนญี่ปุ่นจะกิน "ซาเกะย่าง" (焼き鮭) คู่กับข้าวสวยเป็นอาหารเช้า
ส่วนซูชิแซลมอนเพิ่งมาฮิตทีหลังจากการนำเข้าแซลมอนจากนอร์เวย์ค่ะ!
鯛 / ปลากะพงแดง (Sea Bream)
💡 รากศัพท์: 魚 (ปลา) + 周 (รอบๆ/ทั่วๆ)
ปลาไท (鯛) เป็นปลาที่สามารถจับได้ทั่วไปตามชายฝั่งรอบๆ ประเทศญี่ปุ่น และที่สำคัญ
มันพ้องเสียงกับคำว่า 「おめでたい (Omedetai) - ยินดีด้วย/มงคล」 ดังนั้น
ในงานแต่งงานหรืองานฉลองปีใหม่ของคนญี่ปุ่น จะต้องมีปลาไทเป็นอาหารจานหลักเสมอ!
鯖 / ปลาซาบะ, ปลาแมคเคอเรล (Mackerel)
💡 รากศัพท์: 魚 (ปลา) + 青
(สีฟ้า/สีน้ำเงิน)
ซาบะจัดอยู่ในกลุ่ม "ปลาหนังสีน้ำเงิน" (青魚 - Aozakana) ซึ่งรวมถึงปลาอาจิและซันมะด้วย
สังเกตง่ายๆ คือคันจิด้านขวามีคำว่า 青 (สีน้ำเงิน) ซ่อนอยู่ตรงๆ เลย! ปลาซาบะย่างเกลือ (鯖の塩焼き)
ถือเป็นเมนูอาหารชุด (定食) ที่เบสิคที่สุดของญี่ปุ่น
鮮 / สดใหม่, สีสดใส (Fresh)
💡 ผ่ารากศัพท์สุดแปลก!
魚 (ปลา) + 羊 (แกะ)
ทำไมปลาถึงรวมกับแกะ? ในประเทศจีนโบราณ
เนื้อปลาและเนื้อแกะถือเป็นวัตถุดิบชั้นเลิศและมีรสชาติดีที่สุดเมื่อนำมารับประทานแบบ "สดๆ"
(เนื้อปลายังมีสีสด เนื้อแกะยังมีเลือดฝาด) คันจินี้จึงแปลว่า "ความสดใหม่" (Freshness)
ปัจจุบันร้านซูชิมักจะใช้คำนี้เพื่อการันตีว่าปลาเพิ่งจับมาใหม่ๆ!
🐟 คลังศัพท์ปลาญี่ปุ่นระดับเซียน!
เจอแก้วชาซูชิที่ไหน คุณจะสามารถชี้แล้วอ่านให้เพื่อนฟังได้อย่างภาคภูมิใจ! สังเกตตัวอักษรด้านขวาให้ดี มันคือคำใบ้!
ปลาไหล (Unagi)
魚 + 曼 (ยาว/ยืดออก) หมายถึงปลาที่มีลำตัวยาวเหยียด ข้าวหน้าปลาไหล (鰻丼 - unadon) คือสุดยอดเมนูฤดูร้อนที่ช่วยเพิ่มพลัง!
ปลาคาร์ฟ (Koi)
魚 + 里 (หมู่บ้าน/ระยะทาง) เป็นปลาน้ำจืดที่ว่ายทวนน้ำได้ แฝงความหมายถึงความพยายามและความสำเร็จ (ธงปลาคาร์ฟ = 鯉のぼり)
ปลาโอ (Bonito)
魚 + 堅 (แข็ง) ปลาชนิดนี้เมื่อนำไปตากแห้งจะแข็งมาก กลายเป็น "ปลาโอแห้ง" (鰹節 - katsuobushi) ที่ใช้ทำน้ำซุปดาชิ หัวใจของอาหารญี่ปุ่น!
ปลาหางเหลือง (Buri)
魚 + 師 (อาจารย์/ผู้เชี่ยวชาญ) เป็นปลาชั้นสูงที่คนญี่ปุ่นโปรดปราน มักจะกินในฤดูหนาว (寒鰤 - kanburi) นิยมนำมาทำซาชิมิหรือต้มซีอิ๊ว
ปลาทูแขก (Aji)
魚 + 参 (เข้าร่วม/เลข 3) พ้องเสียงกับคำว่า 味 (รสชาติ) เพราะเป็นปลาที่รสชาติดีและจับได้ง่าย ปลาอาจิทอด (アジフライ) เป็นกับข้าวยอดฮิต!
ปลาซาร์ดีน (Sardine)
魚 + 弱 (อ่อนแอ) เพราะเป็นปลาตัวเล็กที่ถูกปลาใหญ่กินเป็นอาหารได้ง่าย และเมื่อจับขึ้นมาพ้นน้ำก็จะตายอย่างรวดเร็ว (อ่อนแอสมชื่อ)
กุ้ง (Shrimp)
(โบนัส!) กุ้งมักจะเขียนด้วย 海 (ทะเล) + 老 (คนแก่) เพราะกุ้งมีหนวดยาวและตัวโค้งงอเหมือนคนแก่! ถือเป็นสัตว์มงคลที่หมายถึงการมีอายุยืนยาว
ปลาตาเดียว (Flounder)
魚 + 平 (แบนราบ) ความหมายตรงตัวเป๊ะ! คือปลาที่มีรูปร่างแบนราบไปกับพื้นทรายใต้ทะเล (ヒラメ)
ปลาวาฬ (Whale)
魚 + 京 (เมืองหลวง/ใหญ่โตมโหฬาร) คนโบราณเห็นวาฬก็คิดว่าเป็นปลาที่มีขนาดใหญ่ระดับเมืองหลวง! แม้ปัจจุบันวิทยาศาสตร์จะบอกว่าวาฬคือ "สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม" แต่คันจิก็ยังคงใช้ "魚へん" อยู่จนถึงทุกวันนี้!
คุณคือมาสเตอร์แห่งมหาสมุทรคันจิ! 🌊
สุดยอดไปเลย! ตอนนี้ถ้าคุณไปร้านซูชิที่ญี่ปุ่น หรือไปเดินตลาดปลาซึกิจิ (Tsukiji) คุณจะสามารถอ่านป้ายชื่อปลาได้อย่างทะลุปรุโปร่ง การจำว่า "ปลาชนิดไหน มีลักษณะเด่นอะไร" ผ่านตัวอักษรด้านขวา (เช่น ทูน่ามีเนื้อเยอะ 鮪, ซาบะตัวสีฟ้า 鯖) จะทำให้สมองของคุณจำคันจิกลุ่มนี้ได้อย่างถาวร! อย่าลืมกดฟังเสียง 🔈 เพื่อให้หูคุ้นเคยกับชื่อปลานะคะ อิตาดาคิมัส! (ทานให้อร่อยค่ะ!)
📚 กลับไปหน้าสารบัญ STUDY HUB
YUI&YUTO เซนเซ
ทีมงานผู้สร้างสรรค์และผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาญี่ปุ่น Edutainment ผู้นำนวัตกรรมการเรียนรู้ในรูปแบบ Interactive Content ที่ดีที่สุดสำหรับคนไทย "เพราะความสำเร็จของคุณ คือพิกัดมาสเตอร์ของเรา!"