คัมภีร์จำแนก 自動詞 (Jidoushi) vs 他動詞 (Tadoushi) 2026: ปลดล็อกคู่กริยาเจ้าปัญหาที่คนไทยสับสนที่สุด!
สรุปความต่างของกริยาทำเอง (อกรรมกริยา) vs กริยาถูกทำ (สกรรมกริยา) พร้อมกฎคำช่วย が vs を, 5 สูตรลัดการแปลงรูปคู่กริยา, คลัง 50 คู่กริยาออกสอบบ่อยที่สุด และการต่อยอดไวยากรณ์ 〜ている vs 〜てある
"ทำไมคนไทยถึงมักสับสนเรื่อง 自動詞 (Jidoushi) กับ 他動詞 (Tadoushi) กันบ่อยมาก? คำตอบคือเพราะภาษาไทยเรามักใช้คำกริยาคำเดียวกันในทั้งสองความหมายครับ เช่น ภาษาไทยพูดว่า 'เปิดประตู' (คนทำ) และ 'ประตูเปิด' (สิ่งของเป็น) ใช้คำว่า 'เปิด' เหมือนกัน แต่ในภาษาญี่ปุ่น 'ドアが開く (Aku)' กับ 'ドアを開ける (Akeru)' คือกริยาคนละตัวและใช้คำช่วยคนละตัวอย่างสิ้นเชิง! วันนี้เซนเซจะมาแจกสูตรลัดให้จำได้แม่นยำ 100% ครับ!"
🔍 1. นิยามและแนวคิดพื้นฐาน (Concept & Mindset)
มาทำความเข้าใจความหมายและหัวใจสำคัญของคู่กริยาทั้งสองแบบกันก่อนครับ:
อกรรมกริยา (กริยาที่ไม่ต้องการกรรม)
- ธรรมชาติของกริยา: สภาพหรือการกระทำเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ สิ่งของเปลี่ยนสภาพเอง โดยไม่เน้นผู้กระทำ
- คำช่วยหลัก: ใช้คำช่วย が (Ga) ชี้ประธานที่เกิดการเปลี่ยนแปลง
- ตัวอย่าง:
• ドアが開く (Doa ga aku - ประตูเปิดเอง)
• 電気が消える (Denki ga kieru - ไฟดับ)
• 財布が落ちる (Saifu ga ochiru - กระเป๋าเงินตก)
สกรรมกริยา (กริยาที่ต้องการกรรม)
- ธรรมชาติของกริยา: มีคนหรือสัตว์ลงมือกระทำอย่างตั้งใจต่อสิ่งของหรือผู้อื่น (มีเจตนา)
- คำช่วยหลัก: ใช้คำช่วย を (Wo/O) ชี้กรรมที่ถูกกระทำ
- ตัวอย่าง:
• ドアを開ける (Doa o akeru - คนเปิดประตู)
• 電気を消す (Denki o kesu - คนปิดไฟ)
• 財布を落とす (Saifu o otosu - คนทำกระเป๋าเงินตก)
⚠️ 2. กฎการใช้คำช่วย & ข้อยกเว้นสำคัญที่มักออกสอบ JLPT!
โดยทั่วไปเรามักจำว่า 自動詞 คู่กับ が และ 他動詞 คู่กับ を แต่ในข้อสอบ JLPT N4-N3 มักจะมี "จุดหลอก" ที่ออกสอบเป็นประจำ:
กริยาแสดงการเคลื่อนที่ เช่น 歩く (เดิน), 走る (วิ่ง), 飛ぶ (บิน), 渡る (ข้าม), 出る (ออก) จัดเป็น 自動詞 เพราะร่างกายเราเคลื่อนไหวเอง แต่เมื่อระบุ "สถานที่ที่เป็นเส้นทางผ่านหรือจุดที่เคลื่อนที่ออก" จะต้องใช้คำช่วย を เสมอ เช่น:
- 公園を散歩する (เดินเล่นผ่านสวนสาธารณะ)
- 橋を渡る (ข้ามสะพาน)
- 鳥が空を飛ぶ (นกบินบนท้องฟ้า)
- 毎朝7時に家を出る (ออกจากบ้านทุก 7 โมงเช้า)
ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นเอง จึงเป็น 自動詞 เสมอ และใช้คำช่วย が เช่น:
• 雨が降る (ฝนตก) | 風が吹く (ลมพัด) | 花が咲く (ดอกไม้บาน)
📐 3. 5 สูตรลัดการจับคู่ผันรูปกริยา (Conjugation Patterns)
ไม่ต้องท่องจำแบบสะเปะสะปะ! เพราะภาษาญี่ปุ่นมี "กฎการผันเสียงท้ายคำ" ที่เป็นระบบอยู่ 5 กลุ่มหลัก ดังนี้ครับ:
กลุ่มที่พบบ่อยที่สุด: คำที่ลงท้ายด้วยสระ a-ru จะเป็นกริยาทำเอง ส่วนสระ e-ru จะเป็นกริยาที่คนทำ
| 自動詞 (เสียง -aru) | 他動詞 (เสียง -eru) | ความหมาย |
|---|---|---|
| 自 上がる (agaru) | 他 上げる (ageru) | ขึ้น / ยกขึ้น (ทำให้ขึ้น) |
| 自 止まる (tomaru) | 他 止める (tomeru) | หยุด / หยุด(รถ/สิ่งของ) |
| 自 始まる (hajimaru) | 他 始める (hajimeru) | เริ่มขึ้น / เริ่มทำ |
| 自 変わる (kawaru) | 他 変える (kaeru) | เปลี่ยนแปลง / เปลี่ยน(สิ่งของ) |
| 自 集まる (atsumaru) | 他 集める (atsumeru) | รวมตัวกัน / รวบรวม(สะสม) |
กริยาที่ลงท้ายด้วยสระ e-ru เป็นกริยาทำเอง ส่วนกริยาที่ลงท้ายด้วย -asu จะมีคนเป็นผู้กระทำ
| 自動詞 (เสียง -eru) | 他動詞 (เสียง -asu) | ความหมาย |
|---|---|---|
| 自 逃げる (nigeru) | 他 逃がす (nigasu) | หนีไป / ปล่อยให้หนีไป |
| 自 焦げる (kogeru) | 他 焦がす (kogasu) | ไหม้เกรียม / ทำไหม้ |
| 自 冷める (sameru) | 他 冷ます (samasu) | เย็นลง / ทำให้เย็นลง (เช่น เป่าอาหาร) |
| 自 濡れる (nureru) | 他 濡らす (nurasu) | เปียก / ทำให้เปียก |
| 自 枯れる (kareru) | 他 枯らす (karasu) | เหี่ยวเฉา / ทำต้นไม้เหี่ยวแห้ง |
กริยากลุ่ม 1 ทั่วไปที่เปลี่ยนท้ายคำเป็น -asu เพื่อกลายเป็นกริยาที่มีผู้กระทำ
| 自動詞 (เสียง -u) | 他動詞 (เสียง -asu) | ความหมาย |
|---|---|---|
| 自 沸く (waku) | 他 沸かす (wakasu) | (น้ำ)เดือด / ต้ม(น้ำ)ให้เดือด |
| 自 乾く (kawaku) | 他 乾かす (kawakasu) | แห้ง / ทำให้แห้ง (เป่าแห้ง) |
| 自 動く (ugoku) | 他 動かす (ugokasu) | ขยับ/เคลื่อนไหว / ขยับ(สิ่งของ) |
| 自 鳴る (naru) | 他 鳴らす (narasu) | (เสียงกระดิ่ง/กริ่ง)ดัง / กดกริ่ง/บีบแตร |
| 自動詞 (เสียง -iru) | 他動詞 (เสียง -osu) | ความหมาย |
|---|---|---|
| 自 落ちる (ochiru) | 他 落とす (otosu) | ตก/หล่น / ทำตก |
| 自 起きる (okiru) | 他 起こす (okosu) | ตื่นนอน / ปลุกให้ตื่น |
| 自 降りる (oriru) | 他 降ろす (orosu) | ลง(จากรถ) / เอาของลง(จากรถ) |
| 自 伸びる (nobiru) | 他 伸ばす (nobasu) | ยืด/ยาวขึ้น / ยืด(เส้น)/ขยายเวลา |
| 自動詞 (เสียง -u) | 他動詞 (เสียง -eru) | ความหมาย |
|---|---|---|
| 自 開く (aku) | 他 開ける (akeru) | เปิดเอง / เปิด(ประตู) |
| 自 届く (todoku) | 他 届ける (todokeru) | (พัสดุ)ส่งถึง / นำไปส่ง |
| 自 つく (tsuku) | 他 つける (tsukeru) | (ไฟ)ติด / เปิด(ไฟ) |
| 自 片づく (katadzuku) | 他 片づける (katadzukeru) | (ห้อง)เป็นระเบียบเรียบร้อย / จัดเก็บห้อง |
📖 4. คลัง 30 คู่กริยาฮิตที่สุดในชีวิตประจำวัน & ข้อสอบ JLPT
ตารางสรุปเปรียบเทียบประโยคตัวอย่างจริงที่พบได้บ่อยที่สุด:
| คู่ที่ | 自動詞 (が) | 他動詞 (を) | ตัวอย่างประโยคเปรียบเทียบ |
|---|---|---|---|
| 1 | 開く (aku) เปิดเอง |
開ける (akeru) เปิด(โดยคน) |
• ドアが開いた (ประตูเปิดออก) • ドアを開けた (ฉันเปิดประตู) |
| 2 | 閉まる (shimaru) ปิดเอง |
閉める (shimeru) ปิด(โดยคน) |
• 窓が閉まる (หน้าต่างปิดอยู่) • 窓を閉める (ช่วยปิดหน้าต่าง) |
| 3 | 消える (kieru) ดับเอง |
消す (kesu) ปิด/ดับไฟ |
• 電気が消えた (ไฟดับไปแล้ว) • 電気を消す (ปิดไฟ) |
| 4 | つく (tsuku) ติดเอง |
つける (tsukeru) เปิดไฟ/แอร์ |
• エアコンがついている (แอร์เปิดอยู่) • エアコンをつける (เปิดแอร์) |
| 5 | 壊れる (kowareru) พัง/เสีย |
壊す (kowasu) ทำพัง |
• パソコンが壊れた (คอมพิวเตอร์พัง) • パソコンを壊した (ฉันทำคอมพัง) |
| 6 | 汚れる (yogoreru) เปื้อน/สกปรก |
汚す (yogosu) ทำเปื้อน |
• 服が汚れた (เสื้อเปื้อน) • 服を汚した (ทำเสื้อเลอะ) |
| 7 | 入る (hairu) เข้าไปข้างใน |
入れる (ireru) ใส่เข้าไป |
• 部屋に入る (เดินเข้าห้อง) • 砂糖を入れる (ใส่น้ำตาล) |
| 8 | 出る (deru) ออกมา |
出す (dasu) นำออกมา/ส่ง |
• 給料が出た (เงินเดือนออกแล้ว) • 宿題を出す (ส่งการบ้าน) |
| 9 | 見つかる (mitsukaru) หาเจอ/พบ |
見つける (mitsukeru) ค้นหาจนเจอ |
• 鍵が見つかった (กุญแจหาเจอแล้ว) • 鍵を見つけた (ฉันหากุญแจเจอแล้ว) |
| 10 | 治る (naoru) (โรค)หาย |
治す (naosu) รักษาให้หาย |
• 風邪が治った (หวัดหายแล้ว) • 風邪を治す (รักษาหวัด) |
🔄 5. ไวยากรณ์ต่อยอดขั้นสูง: 〜ている vs 〜てある
เมื่อนำคู่กริยามาผสมกับไวยากรณ์รูปเตะ จะได้ความหมายเรื่อง "สภาพ" ที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง:
"บรรยายสภาพผลลัพธ์ที่เห็นอยู่ตรงหน้า"
ใช้เมื่อต้องการบอกว่าสิ่งนั้นอยู่ในสภาพอย่างไร โดยไม่สนใจว่าใครทำ หรือทำเพื่ออะไร
(Mado ga aite iru - หน้าต่างเปิดอยู่ [แค่เห็นว่ามันเปิดอยู่เฉยๆ])
"สภาพที่เกิดจากการจงใจทำเตรียมไว้ของผู้กระทำ"
ใช้เมื่อต้องการสื่อว่าสิ่งนั้นมีคน ตั้งใจทำทิ้งไว้ล่วงหน้าเพื่อวัตถุประสงค์บางอย่าง
(Mado ga akete aru - หน้าต่างถูกเปิดทิ้งไว้ [เพราะมีคนเปิดไว้เพื่อระบายอากาศ])
💬 6. บทสนทนาจำลองในชีวิตประจำวัน (Daily Roleplay)
「あれ？部屋の電気がついているよ。誰かいるのかな？」
(อ้าว? ไฟในห้องเปิดอยู่ล่ะ มีใครอยู่ข้างในหรือเปล่านะ?) [ใช้ 自動詞 + ている บรรยายสภาพที่เห็น]
「あ、防犯のために僕が電気をつけておいたんだよ。鍵もちゃんとかけてあるから大丈夫！」
(อ๋อ เพื่อความปลอดภัยผมเปิดไฟทิ้งไว้ล่วงหน้าเองครับ และประตูก็ล็อคกุญแจเตรียมไว้เรียบร้อยแล้ว ไม่ต้องห่วง!) [ใช้ 他動詞 + てある สื่อถึงเจตนาเตรียมไว้]
🎯 7. แบบฝึกหัดทดสอบความแม่นยำ (Jidoushi & Tadoushi Quiz)
❓ 8. คำถามที่พบบ่อย (Frequently Asked Questions)
เขียนและเรียบเรียงโดย YUI & YUTO เซนเซ
ทีมอาจารย์ผู้เชี่ยวชาญด้านการสอนภาษาญี่ปุ่นสำหรับคนไทย และการเตรียมสอบ JLPT เจ้าของเว็บไซต์ yui-yuto.com