1. "使役受け身" (Shieki Ukemi) คืออะไร?
ในการเรียนภาษาญี่ปุ่นไวยากรณ์ระดับ JLPT N3 - N2 เรื่องหนึ่งที่คนไทยมักจะสับสนมากที่สุดคือ 使役受け身 (Shi-eki U-ke-mi) หรือ "รูปถูกบังคับให้ทำ" ครับ
ไวยากรณ์นี้เกิดจากการรวมกันของ 2 รูปโครงสร้าง:
1. 使役 (Causative - Saseru)
สั่งให้ทำ / สั่งให้ใครทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง (ให้ทำ)
2. 受け身 (Passive - Rareru)
ถูกกระทำ / ได้รับผลกระทบจากผู้อื่น (ถูก)
💡 สรุปความหมายหัวใจสำคัญ
เมื่อนำมารวมกันเป็น 使役受け身 (させられる) จะหมายถึง "ประธานโดนคนอื่นสั่ง/บังคับให้ทำสิ่งนั้น โดยที่ตนเองไม่เต็มใจหรือรู้สึกอึดอัดใจที่จะทำ"
2. ตารางและวิธีผันกริยา (Conjugation Rules)
การผันกริยาในรูป 使役受け身 แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มตามประเภทของกริยาภาษาญี่ปุ่น ดังนี้:
🔹 กริยากลุ่มที่ 1 (Group 1 - Godan)
เปลี่ยนเสียงท้ายแถว う (u) เป็นแถว あ (a) แล้วเติม 〜させられる (~saserareru) หรือย่อเป็น 〜される (~sareru)
| รูปพจนานุกรม | รูปเต็ม (させられる) | รูปย่อที่นิยมใช้ (される) | คำแปลไทย |
|---|---|---|---|
| 行く (iku) | 行かせられる | 行かされる | ถูกบังคับให้ไป |
| 飲む (nomu) | 飲ませられる | 飲まされる | ถูกบังคับให้ดื่ม |
| 待つ (matsu) | 待たせられる | 待たされる | ถูกปล่อยให้รอ (บังคับรอ) |
| 話す (hanasu) ⚠️ | 話させられる | ❌ ไม่มีรูปย่อ (ซ้ำกับรูปถูกกระทำ) | ถูกบังคับให้พูด |
🔹 กริยากลุ่มที่ 2 (Group 2 - Ichidan)
ตัด る (ru) ออก แล้วเติม 〜させられる (~saserareru) (ไม่มีรูปย่อ)
| รูปพจนานุกรม | รูป使役受け身 (させられる) | คำแปลไทย |
|---|---|---|
| 食べる (taberu) | 食べさせられる | ถูกบังคับให้กิน |
| 見る (miru) | 見させられる | ถูกบังคับให้ดู |
| 覚える (oboeru) | 覚えさせられる | ถูกสั่งให้ท่องจำ |
🔹 กริยากลุ่มที่ 3 (Group 3 - Irregular)
กริยาไม่ยกเว้นที่ต้องจำรูปแบบเฉพาะ:
| รูปพจนานุกรม | รูป使役受け身 | คำแปลไทย |
|---|---|---|
| する (suru) | させられる (saserareru) | ถูกบังคับให้ทำ |
| 来る (kuru) | こさせられる (kosaserareru) | ถูกบังคับ/สั่งให้มา |
| เรืยน (勉強する) | 勉強させられる (benkyou saserareru) | ถูกบังคับให้เรียน |
3. โครงสร้างประโยคและการใช้คำช่วย (Sentence Patterns)
โครงสร้างประโยคมาตรฐานของ 使役受け身 มีดังนี้:
例句 1: 私は部長にお酒を飲まされました。
(Watashi wa buchou ni osake wo nomasaremashita.)
👉 ฉันถูกผู้จัดการบังคับให้ดื่มเหล้า (ดื่มด้วยความอึดอัดใจปฏิเสธไม่ได้)
例句 2: 子供の時、母に野菜を食べさせられました。
(Kodomo no toki, haha ni yasai wo tabesaseraremashita.)
👉 ตอนเป็นเด็ก ฉันถูกแม่บังคับให้กินผัก
例句 3: 雨の中で2時間も待たされた。
(Ame no naka de nijikan mo matasareta.)
👉 ถูกปล่อยให้รอท่ามกลางฝนตกตั้ง 2 ชั่วโมง (อารมณ์หงุดหงิด/เดือดร้อน)
4. บทสนทนาในชีวิตจริง (Real Life Dialogue)
💬 สถานการณ์: เพื่อนร่วมงานคุยกันเรื่องการทำงานล่วงเวลา (Overtime)
(เมื่อวานดูหน้าตาไม่ค่อยดี เป็นอะไรหรือเปล่า?)
(อื้ม เมื่อวานโดนรุ่นพี่สั่งให้ทำ OT จนถึงรถไฟเที่ยวสุดท้ายเลยน่ะ...)
(ลำบากแย่เลยนะ เหนื่อยหน่อยนะ!)
5. แบบฝึกหัดทบทวน (JLPT Quiz)
คำถาม: จงเลือกรูปกริยาที่ถูกต้องเติมลงในช่องว่าง
「昨日、カラオเกะで嫌な歌を（ ）。」