สวัสดีค่ะทุกคน! พบกับ YUI และ YUTO อีกเช่นเคยนะคะ วันนี้เราจะมาพูดถึงไวยากรณ์พื้นฐานที่ดูเหมือนง่าย แต่คนไทยมักจะสับสนเวลาต้องเล่าเรื่องราวในอดีต นั่นก็คือ ている (Teiru) และ ていた (Teita) ค่ะ!
หลายคนจำแค่ว่า ている แปลว่า "กำลังทำ..." แล้วพอเป็นอดีตก็แค่เปลี่ยนเป็น ていた แต่จริงๆแล้ว
ไวยากรณ์สองตัวนี้มีมิติเรื่อง "สถานะ (State)" ที่ลึกซึ้งกว่านั้นมากค่ะ
โดยเฉพาะคำกริยาบางคำที่คนไทยมักใช้ผิดบ่อยๆ วันนี้เราจะมาแบไต๋ให้หมดเปลือกเลยค่ะ!
กฎ 2 ข้อ: "เวลาปัจจุบัน" VS "จุดในอดีต"
มาดูความแตกต่างพื้นฐานของทั้งสองตัวนี้กันก่อนค่ะ
"ปัจจุบันดำเนินอยู่ / ผลคงอยู่"
1. กำลังทำอยู่ตอนนี้ (Present Continuous)
2. ทำเสร็จแล้วแต่ผลยังอยู่ถึงตอนนี้ (State)
*ยึดโยงกับปัจจุบัน*
"อดีตดำเนินอยู่ / สถานะในอดีต"
1. กำลังทำอยู่ในจุดเวลาหนึ่งในอดีต
2. เคยมีสถานะนั้นในอดีต (แต่ตอนนี้อาจไม่ใช่แล้ว)
*ยึดโยงกับอดีต*
1. ている (Teiru) : มากกว่าแค่คำว่า "กำลังทำ"
ไวยากรณ์ ている มี 2 หน้าที่หลักๆ ที่ต้องจำให้ขึ้นใจค่ะ
1.1 กำลังทำอยู่ ณ ตอนนี้ (Action in Progress)
เหมือน Present Continuous ในภาษาอังกฤษเลยค่ะ คือตอนที่พูดอยู่นั้นกำลังแอ็กชั่นอยู่
• 今、ご飯を食べています。
(Ima, gohan o tabete imasu.)
⇨
ตอนนี้กำลังกินข้าวอยู่ค่ะ
• ユイ先生は日本語を教えています。
(YUI-sensei wa nihongo o oshiete imasu.)
⇨
เซนเซยุิกำลังสอนภาษาญี่ปุ่นอยู่ (หรือทำอาชีพนี้อยู่เป็นประจำ)
1.2 ผลของการกระทำยังคงอยู่ (Resultant State)
อันนี้คนไทยมักจะพลาดค่ะ คือเหตุการณ์นั้นจบไปแล้ว แต่ **ผลลัพธ์** หรือ **สถานะ** ยังคงอยู่มาถึงปัจจุบัน
• 私は結婚しています。
(Watashi wa kekkon shite imasu.)
⇨ ฉันแต่งงานแล้ว
(แต่งงานไปแล้วในอดีต และตอนนี้ก็ยังมีสถานะแต่งงานอยู่) *ห้ามใช้ 結婚しました ในการบอกสถานะโสด/สมรสเด็ดขาดค่ะ!*
• そのニュースを知っています。
(Sono nyuusu o shitte imasu.)
⇨ ฉันรู้ข่าวนี้แล้ว
(รับรู้มาแล้วและตอนนี้ก็ยังจำได้อยู่)
2. ていた (Teita) : ย้อนเวลากลับไปดูสถานการณ์
เมื่อเปลี่ยนเป็น ていた สปอตไลท์จะส่องไปที่ "ช่วงเวลาหนึ่งในอดีต" ทันทีค่ะ
2.1 กำลังทำอยู่ ณ จุดหนึ่งในอดีต (Past Continuous)
• 昨日、その時、テレビを見ていました。
(Kinou, sono toki, terebi o mite imashita.)
⇨
เมื่อวานนี้ตอนนั้น กำลังดูทีวีอยู่ครับ (เล่าเหตุการณ์ที่กำลังดำเนินอยู่ในอดีต)
2.2 สถานะที่เคยมีในอดีต (Past State)
ใช้บอกว่าในอดีตเราเคยมีสถานะนั้นๆ หรือเคยรับรู้สิ่งนั้นๆ (แต่ตอนนี้อาจจะเปลี่ยนไปแล้ว)
• その時は、彼が犯人だと知っていました。
(Sono toki wa, kare wa hannin da to shitte
imashita.)
⇨ ตอนนั้นน่ะ ฉันรู้อยู่แล้วว่าเขาเป็นคนร้าย (ย้อนความรู้สึกไป ณ จุดนั้น)
• 以前、ここに大きい木が立っていました。
(Izen, koko ni ookii ki ga tatte imashita.)
⇨
เมื่อก่อน เคยมีต้นไม้ใหญ่ตั้งอยู่ตรงนี้ (ตอนนี้ไม่มีแล้ว)
🔍 จุดปราบเซียน: 知っている (Shitte iru) VS 知っていた (Shitte ita)
นี่คือจุดที่คนไทยงงมากที่สุดค่ะ! มาดูการเปรียบเทียบชัดๆ กัน
"ตอนนี้ฉันรู้"
ใช้ตอบเมื่อมีคนมาถามว่า "รู้เรื่องนี้ไหม?" แล้วเราบอกว่า "รู้ค่ะ" (ข้อมูลอยู่ในหัวตอนนี้)
"ฉันรู้อยู่แล้ว (ตั้งแต่ตอนนั้น)"
ใช้เมื่อมีคนมาบอกเรื่องใหม่ แล้วเราอยากบอกว่า "อ๋อ เรื่องนั้นน่ะ ฉันรู้ล่วงหน้ามานานแล้วล่ะ"
เฉลย: B (เพราะเป็นการเล่าเหตุการณ์ที่กำลังดำเนินอยู่ในอดีต [เมื่อวาน 2 ทุ่ม])
เฉลย: A (เพราะเป็นการบอกสถานะความรู้ ณ ปัจจุบัน ว่าเรารู้จักเขาอยู่ในตอนนี้ค่ะ)
"เทคนิคลัดในการจำเรื่องกาลเวลาในภาษาญี่ปุ่นนะคะ:
ถ้าเรื่องนั้น **ส่งผลมาถึงตอนที่กำลังพูด** ⇨ ใช้ ている
ถ้าเรื่องนั้น **จบไปแล้ว และเราแค่ย้อนความทรงจำไปเล่า** ⇨ ใช้ ていた
ฝึกแยกแยะบ่อยๆ โดยเฉพาะคำว่า 知っている กับ 知っていた แล้วภาษาญี่ปุ่นของคุณจะดูเป็นธรรมชาติขึ้นมากเลยค่ะ!"
📚 ติวไวยากรณ์ที่เกี่ยวข้อง
เรียนรู้เรื่องกาลเวลาและคำช่วยพื้นฐานเพิ่มเติม!
💬 YUI, YUTO & MIMI พูดถึงเรื่องนี้!
YUI (ชาวญี่ปุ่น):
"ไวยากรณ์ญี่ปุ่นอาจจะดูสับสนในช่วงแรก แต่ถ้ารู้หลักการเชื่อมคำและจดจำตัวอย่างประโยคจริง จะเข้าใจได้ง่ายขึ้นมากเลยค่ะ!"
YUTO (ชาวญี่ปุ่น):
"ใช่ครับ การจำโครงสร้างและเปรียบเทียบคำที่มีความหมายคล้ายกัน (เช่น ความแตกต่างของคำช่วยหรือคำวิเศษณ์) จะช่วยให้แต่งประโยคได้แม่นยำยิ่งขึ้นครับ"
🇹🇭 MIMI (ชาวไทย, ประสบการณ์ใช้ชีวิต in ญี่ปุ่น 1 ปี):
"ตอนมิมิเรียนไวยากรณ์ มิมิชอบใช้วิธีแต่งประโยคเรื่องราวของตัวเองค่ะ ยิ่งเอาไปใช้คุยจริงบ่อยๆ ก็จะจำได้ขึ้นใจโดยไม่ต้องนั่งท่องจำตารางเลยค่ะ!"
💡 Pro Tips จาก MIMI (คนไทยที่อยู่ญี่ปุ่น 1 ปี)
✍️ ฝึกแต่งประโยคสั้นทุกวัน
ลองเขียนไดอารี่สั้นๆ หรือแต่งประโยคโดยใช้ไวยากรณ์ที่เรียน in บทความนี้ เพื่อช่วยให้สมองจดจำได้ดีขึ้นค่ะ
📖 ネ้นทำความเข้าใจประโยคตัวอย่าง
อย่าจำแค่โครงสร้างสูตรไวยากรณ์ แต่ให้อ่านออกเสียงและทำความเข้าใจผ่านสถานการณ์จริง in ประโยคตัวอย่างค่ะ
🧠 เปรียบเทียบความต่างสุภาพ
หากเจอไวยากรณ์ที่คล้ายกัน ให้จดบันทึกเปรียบเทียบจุดเด่นและน้ำเสียงของแต่ละคำเพื่อไม่ให้สับสนเวลาใช้งานจริงค่ะ
❓ Q&A: คำถามที่พบบ่อย
Q: ทำไมบอกว่าโสดถึงใช้ 「独身です」 แต่บอกว่าแต่งงานแล้วถึงใช้ 「結婚しています」 ?
A: เพราะ 独身 (โสด) เป็นคำนามค่ะ บอกสถานะปกติได้เลย แต่ 結婚 (แต่งงาน) เป็นคำกริยา (結婚する) การที่เราแต่งงานแล้วหมายถึงเราได้ทำกริยานั้นไปแล้วและ "ผลของการแต่งงาน" ยังคงอยู่จนถึงปัจจุบัน จึงต้องใช้รูป ている ค่ะ
Q: ใช้ 「持っていました」 แปลว่า "เคยมี" ใช่ไหมคะ?
A: ถูกต้องค่ะ! 持っています แปลว่า "มีอยู่/ถืออยู่ (ตอนนี้)" พอเป็น 持っていました จะแปลว่า "ตอนนั้นเคยมี (แต่ตอนนี้ไม่มีแล้ว หรือไม่ได้ถืออยู่แล้ว)" ค่ะ