ความแตกต่างระหว่าง Shikikin (敷金) และ Reikin (礼金) ในสัญญาเช่าบ้านคืออะไร?

Shikikin (敷金) คือเงินมัดจำประกันความเสียหาย ซึ่งจะได้รับคืนหลังหักค่าทำความสะอาดตอนย้ายออก ส่วน Reikin (礼金) คือ 'เงินกินเปล่า' หรือเงินขอบคุณเจ้าของบ้านที่ให้เช่า ซึ่งจะไม่ได้เงินก้อนนี้คืนเลย

ชาวต่างชาติที่เพิ่งมาถึงญี่ปุ่น เปิดบัญชีธนาคารที่ไหนได้ง่ายที่สุด?

ธนาคารไปรษณีย์ญี่ปุ่น หรือ Japan Post Bank (ゆうちょ銀行 - Yuucho Ginkou) เป็นธนาคารที่เปิดบัญชีง่ายที่สุดสำหรับชาวต่างชาติที่พำนักในญี่ปุ่นไม่ถึง 6 เดือน โดยใช้เพียงบัตรไซริว พาสปอร์ต และตราประทับ (Inkan) หรือลายเซ็น

คู่มือย้ายมาอยู่ญี่ปุ่น 2026 【ขั้นตอนลงทะเบียนที่อยู่ บัตรไซริว เช่าบ้าน ธนาคาร และภาษาญี่ปุ่น】

Q: เมื่อย้ายเข้าที่พักใหม่ในญี่ปุ่น ต้องไปแจ้งที่เทศบาลภายในกี่วัน?

ตามกฎหมายตรวจคนเข้าเมืองของญี่ปุ่น คุณต้องไปแจ้งลงทะเบียนที่อยู่ (転入届 - Tennyuu Todoke) ที่สำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอ (Shiyakusho / Kuyakusho) ภายใน 14 วัน นับตั้งแต่วันที่ย้ายเข้าที่อยู่จริง มิฉะนั้นอาจมีโทษปรับหรือส่งผลต่อการต่อวีซ่าในอนาคต

YUI เซนเซ:

ยินดีต้อนรับสู่ประเทศญี่ปุ่นค่ะทุกคน! ช่วงเริ่มต้นย้ายมาเรียนต่อ ทำงาน หรือย้ายถิ่นฐานมาญี่ปุ่น อาจจะรู้สึกสับสนกับเอกสารราชการและธรรมเนียมหลายอย่างใช่ไหมคะ? ไม่ต้องกังวลนะคะ วันนี้ยุ้ยกับยูโตะจะสรุปขั้นตอนสำคัญให้ฟังค่ะ!

YUTO เซนเซ:

ใช่ครับ! สิ่งที่คนไทยหลายคนพลาดบ่อยๆ คือ "กฎ 14 วันแจ้งย้ายเข้าที่ว่าการเขต" (転入届) และความซับซ้อนของค่าใช้จ่ายตอนเช่าบ้านอย่าง 敷金 (Shikikin) กับ 礼金 (Reikin) ถ้าเตรียมตัวล่วงหน้าและรู้ประโยคภาษาญี่ปุ่นจำเป็น ชีวิตในญี่ปุ่นจะราบรื่นขึ้นมากครับ!

1. ไทม์ไลน์ 14 วันแรก: ขั้นตอนราชการที่ต้องทำให้เสร็จทันที

เมื่อเดินทางมาถึงสนามบินญี่ปุ่น (นาริตะ ฮาเนดะ คันไซ ชูบุ) สำหรับผู้ถือวีซ่าระยะกลาง-ยาว จะได้รับ บัตรประจำตัวผู้พำนัก (在留カード - Zairyuu Card) ทันทีที่ด่านตรวจคนเข้าเมือง จากนั้นต้องปฏิบัติตามขั้นตอนสำคัญดังนี้:

📍 สเต็ปที่ 1: ไปที่ว่าการเขต/อำเภอ (役所 / Shiyakusho / Kuyakusho) ภายใน 14 วัน

ยื่นคำร้อง แจ้งย้ายเข้า (転入届 - Tennyuu Todoke) เพื่อพิมพ์ที่อยู่ลงบนด้านหลังบัตรไซริว นำพาสปอร์ตและสัญญาเช่าบ้าน/หอพักไปด้วย

💳 สเต็ปที่ 2: สมัครบัตรประกันสุขภาพแห่งชาติ (国民健康保険) & มายน์นัมเบอร์ (My Number)

ทำพร้อมกันที่เขตได้เลย บัตรประกันสุขภาพจะช่วยลดภาระค่ารักษาพยาบาลเหลือเพียง 30% ส่วน My Number คือรหัสประจำตัวผู้เสียภาษี 12 หลักที่จำเป็นในการเปิดบัญชีธนาคารและทำงาน

📄 สเต็ปที่ 3: ขอคัดสำเนาทะเบียนบ้าน (住民票 - Juminhyou)

ขอออกเอกสาร 住民票 (ประมาณ 300 เยน/ฉบับ) เตรียมไว้ 2-3 ฉบับ เพื่อใช้เปิดบัญชีธนาคาร ทำสัญญาอินเทอร์เน็ต และส่งให้บริษัทหรือโรงเรียน

⚠️ คำเตือนกฎหมาย: หากไม่แจ้งที่อยู่ภายใน 14 วัน หรือแจ้งเท็จ อาจถูกปรับสูงสุดถึง 200,000 เยน หรือถูกเพิกถอนสถานะการพำนักในกรณีร้ายแรง

2. การหาบ้านและเช่าอพาร์ตเมนต์ในญี่ปุ่น: ถอดรหัสค่าใช้จ่ายแรกเข้า

การเช่าบ้านในญี่ปุ่นขึ้นชื่อเรื่องความเข้มงวดและมีค่าใช้จ่ายเริ่มต้น (初期費用 - Shoki Hiyou) สูงถึง 3 - 5 เท่าของค่าเช่ารายเดือน มาดูรายการค่าใช้จ่ายที่ต้องเตรียมตัว:

รายการค่าใช้จ่าย	คำศัพท์ภาษาญี่ปุ่น	จำนวนเงินโดยประมาณ	ได้คืนหรือไม่?
1. เงินประกันความเสียหาย	敷金 (しききん / Shikikin)	1 - 2 เดือนของค่าเช่า	ได้คืน (หักค่าทำความสะอาด)
2. เงินกินเปล่า (เงินขอบคุณ)	礼金 (れいきん / Reikin)	1 - 2 เดือนของค่าเช่า	ไม่ได้คืน 100%
3. ค่านายหน้าอสังหาฯ	仲介手数料 (Chūkai Tesūryō)	0.5 - 1 เดือน + ภาษี	ไม่ได้คืน
4. ค่าบริษัทค้ำประกัน	保証会社利用料 (Hoshō Kaisha)	40% - 100% ของค่าเช่า 1 เดือน	ไม่ได้คืน
5. ค่าเปลี่ยนกุญแจ & ประกันไฟ	鍵交換代 / 火災保険料	ประมาณ 30,000 - 45,000 เยน	ไม่ได้คืน

💡 เคล็ดลับประหยัดเงิน: มองหาห้องพักประเภท 敷金・礼金ゼロ (Shikikin/Reikin Zero) หรืออพาร์ตเมนต์สำหรับชาวต่างชาติ เช่น UR Housing (ไม่มีค่านายหน้า ไม่มีเรคิน ไม่ต้องใช้คนค้ำประกัน) หรือ Share House ในช่วง 1-3 เดือนแรก

3. การเปิดบัญชีธนาคาร (銀行口座) & ซิมการ์ด (格安SIM)

🏦 ธนาคารแนะนำสำหรับคนเพิ่งมาถึง: ゆうちょ銀行 (Yuucho Bank)

ธนาคารพาณิชย์ทั่วไป (เช่น MUFG, SMBC, Mizuho) มีกฎเหล็กว่าต้องพำนักในญี่ปุ่นครบ 6 เดือนขึ้นไปจึงจะเปิดบัญชีปกติได้ แต่ Yuucho Bank (ธนาคารไปรษณีย์) อนุญาตให้ชาวต่างชาติที่เพิ่งมาถึงเปิดบัญชีได้ทันที เอกสารที่ต้องใช้:

บัตรไซริว (ที่มีการพิมพ์ที่อยู่ด้านหลังเรียบร้อยแล้ว)
หนังสือเดินทาง (Passport ตัวจริง)
หมายเลขโทรศัพท์ญี่ปุ่นที่ติดต่อได้จริง
ตราประทับชื่อ (印鑑 / 判子 - Inkan/Hanko) หรือลายเซ็น

📱 ซิมการ์ดราคาประหยัด (格安SIM - Kakuyasu SIM):

แนะนำค่ายอย่าง LINEMO, ahamo, UQ mobile, Rakuten Mobile หรือ GTN Mobile (ค่ายที่มีล่ามภาษาไทย) ค่าบริการเฉลี่ยเพียงเดือนละ 1,000 - 3,000 เยน สมัครผ่านออนไลน์ได้สะดวก

4. คลังคำศัพท์และประโยคติดต่อราชการ & อสังหาริมทรัพย์

1. 転入届を出したいのですが (Tennyuu todoke wo dashitai no desu ga)

พูดที่เคาน์เตอร์ประชาสัมพันธ์ที่ว่าการเขต

ความหมาย: "อยากมายื่นเอกสารแจ้งย้ายเข้าที่อยู่ใหม่ครับ/ค่ะ" เจ้าหน้าที่จะกดบัตรคิวและพาไปยังแผนกทะเบียนราษฎร์ (市民課 - Shimin-ka)

2. 外国人でも契約できる物件を探しています (Gaikokujin demo keiyaku dekiru bukken wo sagashite imasu)

พูดกับนายหน้าอสังหาริมทรัพย์ (不動産屋 - Fudousan-ya)

ความหมาย: "กำลังมองหาห้องพักหรืออพาร์ตเมนต์ที่ชาวต่างชาติสามารถทำสัญญาเช่าได้ครับ/ค่ะ"

3. 口座を開設したいのですが、手続きを教えていただけますか？ (Kouza wo kaisetsu shitai no desu ga...)

พูดที่เคาน์เตอร์ธนาคารไปรษณีย์ Yuucho

ความหมาย: "อยากเปิดบัญชีธนาคารครับ ช่วยแนะนำขั้นตอนการทำเอกสารหน่อยได้ไหมครับ"

5. สถานการณ์จำลองบทสนทนาจริง (Real-Life Dialogues)

สถานการณ์ 1: แจ้งย้ายเข้าที่สำนักงานเขต (City Hall Registration)

🙋 คุณ (You):

すみません、日本に来たばかりで、転入届とマイナンバーの手続きをしたいです。

(Sumimasen, Nihon ni kita bakari de, tennyuu todoke to Mai Nambaa no tetsuzuki wo shitai desu.)

"ขอโทษนะครับ เพิ่งมาถึงญี่ปุ่น อยากมายื่นแจ้งย้ายเข้าและทำเรื่อง My Number ครับ"

🏛️ เจ้าหน้าที่เขต (Staff):

ようこそ日本へ！在留カードとパスポートをお持ちですか？こちらの申請書にご記入ください。

(Youkoso Nihon e! Zairyuu kaado to pasupooto wo omochi desu ka? Kochira no shinseisho ni gokinyuu kudasai.)

"ยินดีต้อนรับสู่ญี่ปุ่นครับ! มีบัตรไซริวและพาสปอร์ตมาด้วยไหมครับ? รบกวนกรอกแบบฟอร์มคำขอนี้ได้เลยครับ"

🙋 คุณ (You):

はい、持っています。書き方がわからないところを教えていただけますか？

(Hai, motte imasu. Kakikata ga wakaranai tokoro wo oshiete itadakemasu ka?)

"มีครับ ตรงจุดไหนที่ไม่เข้าใจวิธีเขียน รบกวนช่วยแนะนำด้วยนะครับ"

สถานการณ์ 2: ปรึกษาเรื่องเช่าห้องพักที่ร้านอสังหาฯ (Real Estate Agency)

🙋 คุณ (You):

家賃6万円以内で、駅から徒歩10分以内の物件はありますか？

(Yachin rokuman-en inai de, eki kara toho juppun inai no bukken wa arimasu ka?)

"มีห้องพักที่ค่าเช่าไม่เกิน 60,000 เยน และเดินจากสถานีไม่เกิน 10 นาทีไหมครับ?"

🏢 นายหน้า (Agent):

はい、いくつかございます。礼金なしで初期費用を抑えられるおすすめのお部屋をご紹介しますね。

(Hai, ikutsu ka gozaimasu. Reikin nashi de shoki hiyou wo osaerareru osusume no oheya wo goshoukai shimasu ne.)

"มีหลายห้องเลยครับ เดี๋ยวผมจะแนะนำห้องดีๆ ที่ไม่มีเงินกินเปล่า (Reikin Zero) ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายแรกเข้าให้นะครับ"

6. สรุปคำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q1: เมื่อย้ายเข้าที่พักใหม่ในญี่ปุ่น ต้องไปแจ้งที่เทศบาลภายในกี่วัน?

A: ต้องไปแจ้งย้ายเข้า (転入届 - Tennyuu Todoke) ที่ว่าการเขตหรืออำเภอภายใน 14 วัน นับตั้งแต่วันที่ย้ายเข้าที่อยู่จริง เพื่อพิมพ์ที่อยู่ลงหลังบัตรไซริวและเข้าระบบประกันสุขภาพครับ

Q2: ความแตกต่างระหว่าง Shikikin (敷金) และ Reikin (礼金) คืออะไร?

A: Shikikin (敷金) คือเงินมัดจำประกันความเสียหาย ซึ่งจะได้รับคืนหลังหักค่าทำความสะอาดตอนย้ายออก ส่วน Reikin (礼金) คือเงินให้เปล่าเจ้าของบ้านเพื่อแสดงความขอบคุณ ซึ่งจะไม่ได้คืนเลยครับ

Q3: ตราประทับ (Inkan / Hanko) จำเป็นต้องมีไหมตอนย้ายมาญี่ปุ่น?

A: มีประโยชน์มากครับ แม้ในปัจจุบันหลายที่จะอนุญาตให้เซ็นชื่อได้ แต่การทำสัญญาเช่าบ้าน เปิดบัญชีธนาคารบางแห่ง หรือการรับพัสดุด่วน หากมีตราประทับแกะสลักชื่อสกุล (ภาษาอังกฤษหรือคะตะคะนะ) ราคาประมาณ 1,000 - 3,000 เยน จะทำให้ทำธุรกรรมได้สะดวกรวดเร็วขึ้นมากครับ

🎯 แบบทดสอบ: กฎหมายและชีวิตเริ่มต้นในญี่ปุ่น

เมื่อคุณย้ายเข้าบ้านหรือหอพักใหม่ในประเทศญี่ปุ่น กฎหมายตรวจคนเข้าเมืองกำหนดให้คุณต้องไปแจ้งลงทะเบียนที่อยู่ (転入届) ณ ที่ว่าการเขตภายในเวลากี่วัน?