ฟองสบู่แตก ภัยพิบัติ และยุคทองของโอตาคุ: ยุคเฮเซ
(平成時代 - Heisei Period)

ยุคเฮเซเริ่มต้นเมื่อสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะขึ้นครองราชย์ (เป็นยุคแรกที่เริ่มนับปีตอนที่พระจักรพรรดิยังมีพระชนม์ชีพอยู่) ชื่อ 平成 (Heisei) มีความหมายว่า "สันติภาพเกิดขึ้นทุกหนทุกแห่ง" แม้ญี่ปุ่นจะไม่มีสงครามเลยตลอด 30 ปีนี้ แต่ก็ต้องเผชิญกับ "สงครามเศรษฐกิจและภัยธรรมชาติ" อย่างหนักหน่วงครับ

ในช่วงต้นยุคเฮเซ ญี่ปุ่นรวยมาก! รวยจนคนเอาเงินปึกใหญ่ๆ ไปโบกเรียกรถแท็กซี่กันเลยทีเดียว ยุคนี้เรียกว่ายุค "เศรษฐกิจฟองสบู่" (Bubble Economy)

แต่ฟองสบู่ก็คือฟองสบู่ครับ พอเข้าสู่ช่วงปี 1991-1992 ฟองสบู่ก็ "แตก" (バブル崩壊 - Bubble Hokai)! ราคาที่ดินและหุ้นตกฮวบ บริษัทล้มละลาย คนตกงานเพียบ ระบบ "ทำงานบริษัทเดียวจนเกษียณ" (终身雇用) เริ่มพังลง คนหนุ่มสาวต้องกลายเป็นพนักงานพาร์ทไทม์ หรือ フリーター (Freeter) มากขึ้น ภาวะเศรษฐกิจซบเซานี้ยาวนานมากจนถูกเรียกว่า 失われた30年 (Ushinawareta Sanjunen - 30 ปีที่สูญหาย) ครับ

นอกจากเศรษฐกิจแล้ว ยุคเฮเซยังถูกจดจำในฐานะยุคแห่ง 災害 (Saigai - ภัยพิบัติ) ครับ มีเหตุการณ์ใหญ่ๆ เขย่าขวัญคนทั้งประเทศถึง 2 ครั้ง:

• ปี 1995 แผ่นดินไหวฮันชิน-อาวาจิ (阪神・淡路大震災): แผ่นดินไหวทำลายเมืองโกเบ มีผู้เสียชีวิตกว่า 6,000 คน เป็นปีที่เกิดเหตุการณ์ลัทธิโอมชินริเคียวปล่อยแก๊สพิษซารินในรถไฟใต้ดินโตเกียวด้วย ทำให้เป็นปีที่คนญี่ปุ่นหวาดกลัวที่สุด
• ปี 2011 แผ่นดินไหวและสึนามิโทโฮคุ (東日本大震災): แผ่นดินไหวระดับ 9.0 ริกเตอร์ ก่อให้เกิด 津波 (Tsunami) ขนาดมหึมากวาดล้างเมืองทางตะวันออกเฉียงเหนือ และเกิดวิกฤตโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟุกุชิมะ แต่ในวิกฤตนี้ ทั่วโลกต่างยกย่องคนญี่ปุ่นที่ "เข้าแถวรับของบริจาคอย่างเป็นระเบียบและไม่ปล้นสะดม" แสดงให้เห็นถึงความมีวินัยและความเข้มแข็งของชนชาตินี้ครับ

มาดูเรื่องดีๆ กันบ้าง! ยุคเฮเซคือยุคที่เทคโนโลยีก้าวกระโดดที่สุดครับ เริ่มตั้งแต่โทรศัพท์มือถือฝาพับ หรือ ガラケー (Garake - มือถือรุ่นเก่า) พัฒนามาจนถึงยุคของ スマホ (Sumaho - สมาร์ทโฟน) และอินเทอร์เน็ตที่เชื่อมโลกเข้าด้วยกัน

แม้เศรษฐกิจในประเทศจะแย่ แต่สิ่งหนึ่งที่ญี่ปุ่นส่งออกไปยึดครองโลกได้สำเร็จคือ "Pop Culture" ครับ! เครื่องเกมอย่าง PlayStation, Nintendo อนิเมะเรื่องดังๆ และเพลง J-Pop กลายเป็นสินค้าระดับโลก รัฐบาลญี่ปุ่นเรียกสิ่งนี้ว่า クールジャパン (Cool Japan)

และนี่คือยุคที่คำว่า オタク (Otaku - โอตาคุ) ซึ่งเคยเป็นคำแง่ลบ กลายมาเป็นวัฒนธรรมกระแสหลักที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจญี่ปุ่น ย่านอากิฮาบาระ (Akihabara) กลายเป็นสวรรค์ของวัยรุ่นทั่วโลกครับ!

• ยุคเฮเซเริ่มต้นด้วยความมั่งคั่ง ก่อนที่ เศรษฐกิจฟองสบู่จะแตก (Bubble Hokai) นำไปสู่ความซบเซา
• เกิดภัยพิบัติใหญ่หลายครั้ง เช่น แผ่นดินไหวฮันชิน และสึนามิโทโฮคุ (Tsunami)
• โลกเข้าสู่ยุค IT ปฏิวัติ มีการใช้สมาร์ทโฟน (Sumaho) และอินเทอร์เน็ต
• วัฒนธรรม オタク (Otaku) และอนิเมะ/เกม กลายเป็นสินค้าส่งออกที่เรียกว่า Cool Japan